تحول در سیاست منطقه ای امارات متحده عربی؛ رهیافت محمد بن زاید

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 نویسنده مسئول: دانشجوی دکتری روابط بین الملل، دانشگاه تهران، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، تهران، ایران

2 کاندیدای دکترای روابط بین‌الملل، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.

چکیده

در سال‌های اخیر روند انتقال موقعیت منطقه­ای امارات از یک قدرت کوچک به بازیگری دارای نقش   منطقه­ای ویژه با سرعت بیشتری طی شده است. این امر به­طور همزمان از عوامل داخلی ازجمله روی کار آمدن نسل جدید رهبران عمل­گرا و توسعه­گرا و عوامل منطقه­ای و بین­المللی به­ویژه روابط پنهانی ابوظبی با رژیم صهیونیستی، و تقویت اتحاد راهبردی با امریکا ناشی می­شود. امارات طرح منطقه­ای خود را در قالب تحرکات جدید در حوزة ژئوپولیتیکی غرب آسیا و شمال آفریقا سازمان­دهی و تعقیب کرده است. محمد بن زاید به‌عنوان نماد نسل جدید رهبران امارات از زمان رسیدن به مسند قدرت نوعی تغییر در سیاست   منطقه­ای امارات به­وجود آورده است. امارات تحت ریاست محمد بن ­زاید سیاست خارجی مداخله­گرایانه­ای را در پیش گرفته که هدف آن طرح ابوظبی به­عنوان یک قدرت منطقه­ای است. پرسش اصلی پژوهش این است که الگوی ذهنی ـ ادراکی محمد بن ­زاید چه تأثیراتی بر تحول سیاست منطقه­ای امارات داشته است؟   یافته­های مقاله بر مبنای گزاره­های نظری واقع­گرایی نوکلاسیک نشان می­دهد که ادراک تهدیدآمیز محمد بن­ زاید از اسلام سیاسی که با سیطرة ابوظبی بر سیاست امنیتی و اقتصادی امارات و به حاشیه رانده‌شدن دوبی، شارجه و فجیره همراه شده، ضمن شکل­دهی به هویت و ترجیحات امارات زمینه­ساز تلاش این امیرنشین برای ایفای نقش منطقه­ای جدید و مبتنی بر حضور فعال در بحران­های منطقه­ای شده است. روش پژوهش در این مقاله از نوع تبیینی است و اطلاعات مورد نیاز نیز به روش کتابخانه­ای و استفاده از منابع اینترنتی گردآوری می­شود.

کلیدواژه‌ها


-  برزگر، کیهان و افشار، ساناز (1395)، رئالیسم نئوکلاسیک و سیاست خارجی امریکا؛ تحلیلی نظری بر فهم سیاست خارجی ایالات متحده، فصلنامه رهیافت­های سیاسی و بین­المللی، 8 (47): 70 ـ 42.
-  دهقانی ­فیروزآبادی، سیدجلال (1390)، واقع­گرایی نوکلاسیک و سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه سیاست خارجی، 25 (2):  294 ـ 275.
-  سلیمی، حسین و ابراهیمی، منار (1394)، مبانی نظری، فرانظری و نقد نظریة واقع‌گرایی نئوکلاسیک، فصلنامه پژوهش­های روابط بین­الملل، 1 (17): 42 ـ 13.
-  مشیرزاده، حمیرا (1386)، تحول در نظریه­های روابط بین­الملل، تهران: انتشارات سمت.
-  نیاکویی، امیر و صفری، عسگر (1396)، راهبردهای هسته­ای متفاوت ایران؛ تبیینی از دریچه واقع­گرایی نوکلاسیک، فصلنامه سیاست جهانی، 6 (2): 122 ـ 85.
-  الخلیج الجدید (2019)، بن زاید یستقبل رئیس تیار الحکمة الوطنی العراقی عمار الحکیم، https://thenewkhalij.news/index.php/article/165237/ (زمان دسترسی 20 فوریه2020)
-  الربیعی، أزهر (2019)، ما وراء تکرار زیارات نیجرفان البارزانی إلى الإمارات؟ الجزیرة. https://www.aljazeera.net/news/politics/2019/12/8/ (زمان دسترسی 5 مارس2020)
-  المنار العربی (2020)، الإمارات تؤسس غرفة عملیات لدعم إنشاء إقلیم سنی بالعراق، http://www.manar.com/page- 43071-ar.html(زمان دسترسی 10 فوریه2020)
-  سبوتنیک عربی (2019)، بارزانی وبن زاید یؤکدان أهمیة تعزیز العلاقات الاقتصادیة بین کردستان والإمارات، https://arabic.sputniknews.com/arab_world/201911101043376289- /(زمان دسترسی 15 ژانویه 2020)
-  سکای نیوز عربیة (2017)، مصادر إماراتیة تفنّد أکاذیب «العربی الجدید» حول استفتاء کردستان، https://www.skynewsarabia.com/middle-east/983436- (زمان دسترسی 15 مارس2020)
-  فوزی سالم، احمد (2020)، "رأس مسندم".. إعادة اختراع صراع التاریخ بین الإمارات وعُمان، نون بوست، https://www.noonpost.com/content/35714 (زمان دسترسی 13 آوریل 2020)
- Abu-Nasr, Donna (2017), Shiite Iraq Cleric Key Player in Sunni Attempts to Curb Iran, Bloomberg, https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-08-14/shiite-iraq-leader-key-player-in-sunni-attempts-to-weaken-iran
- Ardemagni, Eleonora (2019), Strategic Borderlands: The UAE-Oman Rivalry Benefits Tehran, The Italian Institute for International Political Studies (ISPI).
- Bender, Jeremy (2015), These maps show what could happen next in Yemen — and how it could impact global politics, Business Insider, https://www.businessinsider.com.au/these-maps-show-where-yemens-conflict-could-be-heading-2015-3
- Bergman, Ronen and Hubbard, Ben (2020),Israel Announces Partnership With U.A.E., Which Throws Cold Water On It, The New York Times, June 26, https://www.nytimes.com/2020/06/25/world/middleeast/israel-united-arab-emirates-coronavirus.html
- Bohl, Ryan (2017), The Weird Worries of Sheikh MBZ, Atlantic Sentinel.
- Bruno, Alessandro (2017), UAE Foreign Policy and Security, South World, https://www.southworld.net/uae-foreign-policy-and-security/
- Cannon, Brendon (2017), Ethiopia, Berbera Port and the Shifting Balance of Power in the Horn of Africa, https://risingpowersproject.com/quarterly/ethiopia-berbera-port-shifting-balance-power-horn-africa/
- Cobban, Helena (2019), The UAE’s seedy influence operations are a footnote in the Mueller Report, Mondoweiss, https://wespac.org/2019/05/03/the-uaes-seedy-influence-operations-are-a-footnote-in-the-mueller-report/
- Dorsey, James M.  (2020), UAE Targets Turkey and Qatar in the Mediterranean, Modern Diplomacy, June 15, https://moderndiplomacy.eu/2020/06/15/uae-targets-turkey-and-qatar-in-the-mediterranean/
- Dudley, Dominic (2019), U.S. Arms Sales To The Middle East Have Soared In Value This Year, Forbes, https://www.forbes.com/sites/dominicdudley/2019/12/16/arms-sales-middle-east-soar/?sh=7a12672ffea8
- Emirates News Agency, (2019), UAE and Egypt: An inspiring Arab model for government action, Available at: https://wam.ae/en/details/1395302802457
- Fenton-Harvey, Jonathan (2020), UAE seeks turnaround in relations with Somalia for help in Yemen war, AL-Monitor, https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2020/07/uae-humanitarian-aid-somalia-yemen-war-relations.html
- Harb, Imad (2019), Why the United Arab Emirates Is Abandoning Saudi Arabia in Yemen, Foreign Policy, August 1, https://foreignpolicy.com/2019/08/01/why-the-united-arab-emirates-is-abandoning-saudi-arabia-in-yemen/
- Heras, Nicholas (2018), ‘Security Belt’: The UAE’s Tribal Counterterrorism Strategy in Yemen, Terrorism Monitor, Vol. 16, No. 12.
- Jakes, Lara and Wong, Edward (2019), The U.S. Has Joined Secret Talks With Israel and the U.A.E. The Topic Iran, The New York Times, Aug 15, https://www.nytimes.com/2019/08/15/us/politics/us-iran-uae-israel.html
- Karcic, Harun (2020), Is the UAE competing against Turkey in the Balkans? Al Sharq Forum, 5 June, https://research.sharqforum.org/2020/06/05/is-the-uae-competing-against-turkey-in-the-balkans/
- Krieg, Andreas (2020), The UAE and Israel: More than a marriage of convenience, Middle East Eye, 7 July, https://www.middleeasteye.net/opinion/uae-israel-ties-more-marriage-convenience
- Magahid, Ahmed (2018), UAE adds oil and gas sector to business interests in Egypt, The Arab Weekly, https://thearabweekly.com/uae-adds-oil-and-gas-sector-business-interests-egypt
- Mason, Robert (2018), Breaking the mold of small state classification? The broadening influence of United Arab Emirates foreign policy through effective military and bandwagoning strategies, Canadian Foreign Policy Journal, Vol. 24, No. 1.
- Megerisi, Tarek (2020), Geostrategic Dimensions of Libya’s Civil War, Africa Security Brief, No. 37.
- Almustafa, Hamzah and Fenton-Harvey, Jonathan (2020), Why the UAE aims to leverage Assad, Middle East Eye, https://www.middleeasteye.net/opinion/how-uae-aims-leverage-assad-amid-coronavirus-crisis
- Miller, Rory and Verhoeven, Harry (2020), Overcoming smallness: Qatar, the United Arab Emirates and strategic realignment in the Gulf, International Politics, Vol. 57, No. 1.
- Salisbury, Peter (2020), Risk Perception and Appetite in UAE Foreign and National Security Policy, Chatham House.
- Schweller, Randall (2003), The Progressiveness of Neoclassical Realism, International Security, Vol. 29, No. 2.
- Şebnem Oruç, Merve (2018), The making of Egypt's 2013 military coup, Daily Sabah, Jul 07, https://www.dailysabah.com/columns/merve-sebnem-oruc/2018/07/07/the-making-of-egypts-2013-military-coup
- Sheline, Annelle (2020), Oman’s Smooth Transition Doesn’t Mean Its Neighbors Won’t Stir Up Trouble, Foreign Policy, January 23, https://foreignpolicy.com/2020/01/23/omans-smooth-transition-saudi-arabia-uae-mbs-stir-up-trouble/
- Steinberg, Guido (2020), Regional Power United Arab Emirates, Abu Dhabi Is No Longer Saudi Arabia’s Junior Partner, SWP Research Paper.
- The Atlantic, (2016), "The Obama Doctrine": The Atlantic's Exclusive Report on the U.S. President's Hardest Foreign Policy Decisions, https://www.theatlantic.com/press-releases/archive/2016/03/the-obama-doctrine-the-atlantics-exclusive-report-on-presidents-hardest-foreign-policy-decisions/473151/
- The Financial Times, (2020), US sanctions put chill on Iranian trade with UAE, https://www.ft.com/content/bbe3c99a-aee9-11e9-8030-530adfa879c2.
- Worden, Rose (2018), The UAE still supports al-Shabaab through Somalia's illicit charcoal trade, The New Arab, https://english.alaraby.co.uk/english/comment/2018/3/5/uae-still-supports-al-shabaab-through-somalias-illicit-charcoal-trade
- Worth, Robert F. (2020), Mohammed bin Zayed’s Dark Vision of the Middle East’s Future, The New York Times, https://www.nytimes.com/2020/01/09/magazine/united-arab-emirates-mohammed-bin-zayed.html
- Younes, Ali (2019), Zarif: US push to isolate Iran in region will 'just not work', AlJazeera, https://www.aljazeera.com/news/2019/10/29/zarif-us-push-to-isolate-iran-in-region-will-just-not-work/