فصلنامه آفاق امنیت

فصلنامه آفاق امنیت

سناریوهای سیاست خارجی عراق در قبال جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه علوم سیاسی، سیاست‌گذاری عمومی، دانشکدۀ علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران، ایران
2 نویسنده مسئول: گروه علوم سیاسی، اندیشۀ سیاسی، دانشکدۀ علوم سیاسی، استادیار و عضو هیئت علمی دانشکدۀ علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی‌، واحد تهران مرکزی‌، تهران، ایران
چکیده
برای درک رویکردهای یک کشور در چهارچوب سیاست خارجی وجود داده‌های مهمی نظیر کمیت و کیفیت حضور بازیگران خارجی، تکامل یا وجود نقایص در ساختار حقوقی‌‌ ـ حاکمیتی، طرز تفکر نخبگان سیاسی، نحوۀ قشربندی‌های اجتماعی و سیاسی، موقعیت ژئوپلیتیکی، ژئواکونومیکی و ژئوکالچری ضروری است. درمورد سیاست خارجی عراق در قبال جمهوری اسلامی ایران نیز علاوه بر داده­های یاد شده­، موضوعاتی دیگر نظیر منازعات ارضی و مرزی با همسایگان، اشتیاق بیش از حد برای رهبری جهان عرب و ایفای «نقش بزرگ یا متناسب» در حل مسائل منطقه، تمایلات استراتژیک برای فعالیت ملموس در حوزۀ خلیج ‌فارس و رهایی از تنگنای ژئوپلیتیکی­، تأثیرگذار است. امریکایی‌ها پس از اشغال عراق در سال 2003­، تلاش بسیاری کرده­اند تا حلقه‌های تصمیم‌گیر در سیاست خارجی عراق را تحت­الشعاع خواسته­های خود قرار دهند، این در حالی است که جمهوری اسلامی ایران با دارا بودن عناصر قدرت نرم در عراق، توانایی بیشتری دارد که رفتارهایش در نظر دولت و جامعۀ عراق، مشروع­تر جلوه نماید. پژوهش پیش رو، تلاش دارد ضمن اشاره به

عنوان مقاله English

Iraqi foreign policy scenarios towards the Islamic Republic of Iran

نویسندگان English

Toraj Afshon 1
Abdolhosain Allahkaram 2
1 PhD student in Political Science(Public Policy), Islamic Azad University, Tehran Branch Center
2 Faculty Member of the Faculty of Political Science Islamic Azad University, Tehran Branch Center
چکیده English

To understand a country's approaches to foreign policy, important data such as the quantity and quality of the presence of foreign actors, the evolution or existence of defects in the legal-governance structure, the thinking of political elites, social and political stratification, geopolitical, geoeconomic and geocultural position are essential.

 

کلیدواژه‌ها English

Foreign Policy
Modern Iraq
Islamic Republic of Iran
US
Arab Countries
-  احمدی، فرج ‌الله، قزوینی حائری، یاسر (1382)، فرایند تدوین قانون اساسی عراق، فصلنامۀ سیاست، ش 2.
-  افتخاری، اصغر (1386)، اصول­گرایی و شرایط متحول سیاست خارجی، با تأکید بر دیدگاه‌های امام خمینی (ره)، نشریۀ زمانه، ش 55.
-  افشون، تورج (پاییز1394­)، دین و علمانیت در ساختار حقوقی ـ حاکمیتی عراق، فصلنامۀ مطالعات راهبردی جهان اسلام، ش 68: 63 - 45.
-  الشرق الاوسط، سعود الفیصل: معرکۀ الارهاب فی العراق سیتوقف علیها مستقبل الاستقرار فی الشرق الاوسط­، 3 اکتوبر 2005، ش9806، قابل دستیابی در سایت:
https://archive.aawsat.com/details.asp?section=4&article=32639&issueno=9806#.XjVEch526yU
-  ایروانی، محمد جواد (1380)، درآمدی بر نظریۀ نهادی، تهران: سیاست به نقل از:
-  اسکات، ریچارد، سازمان‌ها: سیستم‌های عقلایی، طبیعی و باز، ترجمۀ حسن میرزایی اهرنجانی و فلورا سلطانی تیرانی، تهران: انتشارات دانشکدۀ مدیریت دانشگاه تهران، 202 ـ 201.
-  پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه (22 آبان 1386)، عراق جدید و توازن منطقه­ای (تاریخ مراجعه 25 آذر 1398)، قابل دستیابی در سایت:
-  خداداد حسینی، سید حمید، امیرمحترمی، شعبان الهی، قاضی نوری­، سید سپهر (بهار 1396)، تحلیل نهادی مداخلات دولتی در توسعۀ فناوری اطلاعات در سطح ملی، نشریۀ چشم‌انداز مدیریت دولتی، ش 29، بهار، 45 ـ 15.
چشم‌انداز روابط خارجی عراق و جمهوری اسلامی ایران، مصاحبۀ نگارنده با رضا میرابیان، کارشناس برجستۀ عراق، 15/5/1397.
-  خبرگزاری ایسنا، «موضع آیت ‌الله سیستانی دربارۀ انتخابات پیش رو در عراق» (تاریخ مراجعه 9 خرداد 1397)، قابل دستیابی در سایت:
-  خبرگزاری مهر، «نشنال اینترست: امریکا درکی از پیچیدگی‌های سیاسی عراق ندارد»، 31 اردیبهشت 1397، قابل دستیابی در سایت:
-  خوش­وقت، محمد حسین (1375) تجزیه­و­تحلیل تصمیم‌گیری در سیاست خارجی، تهران، وزارت امورخارجه­، چاپ اول.
-  رجایی، علیرضا (تابستان 1384)، تبیین مطلوب و کارآمد از سیاست خارجی در بستر نظام بین‌المللی، نشریۀ راهبرد یاس­، ش 14: 208 - 183.
-  زیاد العلی، علی (2018)، شیوۀ عمل سیاست خارجی عراق در حلقۀ روابط و تعاملات منطقه‌ای، مجموعه نشریات مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی بیان، (تاریخ مراجعه 9 آذر 1397)، قابل دستیابی در سایت­: 
-  سایت خبری فردانیوز (26/3/1395)، غافل­گیری مرسوم در امریکا، قابل دستیابی در:
Fordanews.com/fa/tag/1
-  سجادپور، سید محمد کاظم (زمستان 1383)، چهارچوب‌های مفهومی و پژوهشی برای مطالعۀ سیاست خارجی ایران، چ دوم­، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه.
-  سلیمانی، غلام­علی­، دهقانی فیروزآبادی، سید جلال (پاییز و زمستان 1393)، ابعاد معنایی و نهادی تصمیم‌گیری در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، دو فصلنامۀ علمی ـ پژوهشی «پژوهش سیاست نظری»، ش16: 100 - 72.
-  سید، محمود، فاطمه زارع (بهار 1395)، مناقشات مرزی عراق با همسایگان خود با تکیه بر جنگ دوم خلیج فارس، فصلنامۀمطالعاتروابطبین­الملل، سال نهم، ش­33:  21ـ 249.
-  سیف‌زاده، حسین (1376)، مبانی و مدل‌های تصمیم‌گیری در سیاست خارجی، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی. 
-  صفوی، سیدحمزه (1387)،کالبدشکافی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، چ 1، تهران: دانشگاه امام صادق(ع).
-  عبد الرزاق، صلاح (2020)، السید سیستانی و دوره فی العراق، الطبعه الاولی، بغداد: مرکز الهدی للدراسات الحوزویه.
-  غفاری­، هدی­، نظری، فاطمه (­1395)، بررسی و تبیین جایگاه شریعت در نظام حقوقی کشور عراق با تأکید بر نقش مرجعیت، فصلنامۀ مطالعات حقوق عمومی، دورۀ 64­، ش 3­، پاییز، قابل دستیابی در سایت:
-  فاضل حسن، حمید (دیسمبر 2014)، ازمات العبادی الکبری و ثلاثه الارخاء البراغماتی، مجلۀ حمورابی للدراسات، بغداد، العدد 12:39 - 24.
ـ‌ قانون اساسی عراق، قابل دستیابی در سایت‌های:
-  کاظمی، حجت (­بهار و تابستان 1392)، نهادگرایی به­عنوان الگویی برای تحلیل سیاسی، پژوهش سیاست نظری­، ش 27: 13 - 1.
-  کنین مونت، جان (2013)، ساختارها و نهادهای تصمیم‌گیر در حوزۀ سیاست خارجی عراق، ترجمۀ علی آذری، تاریخ انتشار: 23 مرداد 1397، مؤسسۀ اندیشه‌سازان نور، ش 9­. با تلخیص و تصرف (منبع اصلی:
Kinninmont, Jane (2013) “Iraq on the International Stage”, Chathamhouse Institute, PP. 70-77
-  ـ مقتدر، هوشنگ (1358)، مباحثی پیرامون سیاست بین‌الملل و سیاست خارجی، تهران، انتشارات دانشکدۀ علوم سیاسی و اجتماعی.
-  ـ مؤسسۀ آینده‌پژوهی جهان اسلام) 15 دی 1398­(،"شکست استراتژی امریکا در غرب آسیا: از دست دادن عراق و خلیج فارس، "بخش اول، آنتونی اچ . کوردسمن"­، قابل دستیابی در سایت:
http://www.iiwfs.com/islam-world/islam-world-notes-and-papers/1252
-  ـ ناظمی اشنی، امیر (29 آبان 1396)، مروری بر سناریوهای سیاست خارجی ترامپ در قبال ایران؛ آیندۀ ترامپ و ایران، قابل دستیابی در سایت مرکز بررسی­های استراتژیک ریاست‌جمهوری به آدرس:
http://www.css.ir/fa/content/112731
-  ـ نورمحمدی، مرتضی (تابستان 1396­)، تأثیر فدرالیسم بر منازعات قومی: مطالعۀ موردی عراق­، فصلنامۀ پژوهش‌های راهبردی سیاست، سال ششم، ش 21: 196 - 175.
-  ـ هرسیج، حسین، سیدی، مریم (پاییز 1386)، نقش قدرت مدنی در سیاست خارجی، فصلنامۀ پژوهش حقوق عمومی، دورۀ 9، ش 22­: 202 - 173.
-  ـ هینبوش، ریموند الویشس، احتشامی، انوشیروان (زمستان 1382)، سیاست خارجی کشورهای خاورمیانه، ترجمۀ علی گل‌محمدی، تهران: انتشارات پژوهشکدۀ مطالعات راهبردی.
دوره 13، شماره 46
فصلنامه بهار
بهار 1399
صفحه 125-155

  • تاریخ دریافت 06 اردیبهشت 1400
  • تاریخ انتشار 01 اردیبهشت 1399