تحلیل مضمونِ فرایند سازگاری میان‌فرهنگی مهاجرینِ افغانستانی بر ارتقای امنیت ملی درراستای تشکیل امت‌واحده

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه جامعه‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد دهاقان، دهاقان، ایران

2 نویسنده مسئول: استادیار گروه جامعه‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد دهاقان، دهاقان، ایران

3 استادیار گروه جامعه‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد دهاقان، دهاقان، ایران

چکیده

باتوجه‌به اهمیت و موقعیت ایران در منطقه و نقشی کلیدی که مهاجرین افغانستانی در حفظ همبستگی و انسجام داخلی و تداوم امنیت ملی ایران ایفا می‌کنند، بررسی فرایند سازگاری میان‌فرهنگی این گروه درحفظ امنیت ملی ضروری به‌نظر می‌رسد. ازآنجاکه مهاجرین افغانستانی در ایران هریک نسبت به فرایند سازگاری میان‌فرهنگی‌ای که با آن بزرگ شده‌اند، درصدد حفظ امنیت ملی ایران هستند، لذا مقالۀ حاضر تلاش کرده است تا به شناخت فرایندی بپردازد که به‌واسطۀ آن مهاجرین افغانستانی برای"حفظ امنیت ملی ایران" تلاش کرده‌اند و با همراهی ایران، سبب شکل‌گیری یک امت واحده شده و فرایند صدور انقلاب را تسریع بخشیده‌اند. بنابراین، هدف از پژوهش حاضر، تدوین الگوی مضامین مرتبط با "فرایند سازگاری میان‌فرهنگی بر حفظ امنیت ملی" از دیدگاه مهاجرین افغانستانی در ایران (منطقۀ مورد‌بررسی: شهر اصفهان) است. رویکرد این پژوهش مبتنی‌بر روش‌شناسیِ کیفی و جمع‌آوری اطلاعات ازطریق مصاحبۀ عمیق نیمه‌ساخت‌یافته و تجزیه‌وتحلیل آنها براساس تحلیل مضمون، صورت گرفته است که با استفاده از نمونه‌گیری هدف‌مند و براساس ملاک‌های ورود و خروج در این پژوهش، 14 نفر از مهاجرین افغانستانی 58 تا 28 سال، تاحداشباع، انتخاب و در سال 1397 ـ 1396 مورد مصاحبه نیمه‌ساختار‌یافته قرار گرفته‌اند. از محتوای مصاحبه‌ها طی سه مرحله کدگذاری (مضامین پایه، مضامین سازمان‌دهنده و مضامین فراگیر)، شبکۀ مضامین، استخراج شده است که بیانگر فرایند سازگاری میان‌فرهنگی درقالب احساس ایرانی‌بودن، خوگیری فرهنگی، درونی‌شدن قواعد ایران، تقویت همسویی دینی، عُلقه‌های فرهنگی مشترک، مسیریابی هویتی و تأثیر آن بر نهادینه‌سازی عملکرد امنیتی برای ایران، تعادل‌طلبی و کیفی‌سازی امنیت است.

کلیدواژه‌ها


ـ آشنا، حسام الدین و اسمعیلی، محمدصادق (1388)، امنیت فرهنگی، مفهومی فراسوی امنیت ملی و امنیت انسانی، مجله راهبرد فرهنگ، شمارۀ پنجم: 89 ـ 73.

ـ ازغندی، علیرضا و کافی، مجید (1391)، بررسی امنیت جمهوری اسلامی ایران از دیدگاه نظریه سازه‌انگاری، فصلنامه تخصصی علوم سیاسی، سال هشتم، شماره بیست‌ویکم: 231 ـ 20 5.

ـ اصانلو، بهاره و خدامی، سهیلا (1393)، بررسی اثر هوش فرهنگی بر شوک فرهنگی، سازگاری میان‌فرهنگی و عملکرد، فصلنامۀ مطالعات توسعۀ اجتماعی ـ  فرهنگی، دورۀ دوم، شمارۀ 4: 96 ـ 75.

ـ امام خمینی، روح‌اله (1385)، صحیفه امام: مجموعه آثار امام خمینی(س)، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (مؤسسه چاپ و نشر عروج).

ـ امام خمینی، روح‌اله (1368)، صحیفه امام، رهبر انقلاب و بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(قده سره).

ـ ببران، صدیقه و حکیمی، شیما (1392)، آثار ارتباطات بین‌فرهنگی زوج‌های ایرانی و فرانسوی بر انگاره‌های ذهنی و کاهش حساسیت بین‌فرهنگی آنها. فصلنامه مطالعات میان‌فرهنگی، سال هشتم. شماره 20: 105 ـ 91.

ـ تمامیان، فرشید؛ الیاسی، راهبه و ایزدی، حمیدرضا (1396)، روش‌شناسی در روش تحقیق کمی ـ کیفی و ترکیبی، چاپ اول، تهران: انتشارات مهربان.

ـ توسلی، غلام عباس (1396)، نظریه‌هایجامعه‌شناسی، چاپ نهم، تهران: انتشارت سمت.

ـ جلائی‌پور، حمیدرضا (1375)، ملت و امت، فصلنامه سیاستخارجی، سال دهم، شماره 1: 61 ـ 49.

ـ حاتمی‌نژاد، حسین؛ ابدالی، یعقوب و علی‌پوری، احسان (1395)، سنجش کیفیت زندگی مهاجران افغان مقیم ایران با رویکرد ذهنی (مطالعه موردی: روستای فیروزآباد)، فصلنامۀ جغرافیایی سرزمین، شماره 49: 77 ـ 92.

ـ خانی، حسین (1393)، امت‌گرایی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران؛ تطبیق دکترین‌های ام‌القری و تعامل فزاینده، فصلنامه پزوهش‌های راهبردی سیاست، سال دوم، شماره 8: 30 ـ 9.

ـ ریاحی، عارف؛ حریری، نجلا و نوشین‌فرد، فاطمه (1394)، نیازهای اطلاعاتی بهداشتی و موانع دسترسی به آن در میان مهاجران افغانی و عراقی در ایران، مجله دانشکده پزشکی خراسان شمالی، شماره 3: 610 ـ 597.

ـ زنجانی، حبیب‌الله (1394)، مهاجرت، چاپ چهاردهم، تهران: انتشارات سمت.

ـ طاهایی، جواد (1392)، نقد نظریه امنیتی، فصلنامهروابطخارجی، سال پنجم، شماره اول: 261 ـ 235.

ـ علی‌پور، عباس؛ سعادتی جعفر‌آبادی، حسن و دهقانی فیروزآبادی، جلیل (1396) شناخت و تحلیل پیامدهای امنیتی ناشی از حضور اتباع بیگانه افغانی در استان یزد، پژوهشنامه جغرافیای انتظامی، شماره 18: 108 ـ 79.

ـ لاریجانی، محمد جواد (1369)، مقولاتیدراستراتژیملی، تهران: مرکز ترجمه و نشر کتاب.

ـ موسوی، بهرام؛ دهقان‌پور، مرتضی و نورائی، محمدحسین (1394)، موانع همگرایی اجتماعی ـ فرهنگی ایران و افغانستان در دوران پهلوی، فصلنامۀ علمی ـ پژوهشی تاریخ اسلام و ایران دانشگاه الزهرا (س)، شماره 27، سال بیست‌وپنجم: 218 ـ 199.

ـ مهری، کریم؛ یزدخواستی، بهجت و پناهی، محمدحسین (1393)، سیاست‌گذاری قومی مبتنی‌بر دیدگاه مقام معظم رهبری؛ تحلیل تماتیک، دوفصلنامه مطالعات قدرت نرم، شماره 10: 97 ـ 75.

ـ ولی‌پور زرومی، حسن (1383)، گفتمان‌هایامنیتملیدرجمهوری اسلامی ایران، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.

ـ یوسفی، علی؛ فرهودی‌زاده، ماریانا و لشکری دربندی، مرضیه (1391)، فشار تعهد اجتماعی در ایران، مجلۀ جامعه‌شناسی کاربردی، سال بیست‌وسوم، شماره 26: 192 ـ 179.