عوامل مؤثر بر اتحاد استراتژیک جمهوری اسلامی ایران و سوریه در دهه 1980

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه اصفهان دانش‌آموخته دکتری روابط بین الملل

2 دانشیار روابط بین‌الملل، گروه علوم سیاسی، دانشکده اقتصاد و علوم اداری دانشگاه اصفهان. اصفهان، ایران

3 دانشیار روابط بین‌الملل، گروه علوم سیاسی، دانشکده اقتصاد و علوم اداری دانشگاه اصفهان. دانشیار روابط بین‌الملل مدرسه مطالعات

چکیده

اتحاد ایران و سوریه از جمله اتحادهای مهم، نادر و طولانی‌مدت در طی چندین دهه‌ی گذشته در سطح سیاست و امنیت خاورمیانه بوده است، از این رو پرسش اصلی این مقاله عبارت است از اینکه: چه عوامل و مؤلفه‌هایی در شکل‌گیری و تقویت اتحاد ایران و سوریه طی دهه‌ی 1980 تأثیرگذار بوده‌اند؟ فرضیه مقاله آن است که: مقابله با تهدیدات مشترک و وجود منافع و اهداف مشترک منجر به شکل‌گیری، تقویت و تداوم اتحاد بین جمهوری اسلامی ایران و سوریه در دهه‌ی 1980 گردیده است. بررسی مسأله با کمک نظریه توازن تهدید والت، و با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و منابع کتابخانه‌ای و اینترنتی نشان دهنده‌ی آن است که مهم‌ترین ملاحظات امنیتی و مؤلفه‌های شکل‌دهنده و تقویت کننده اتحاد بین ایران و سوریه عبارت بوده‌اند از: وجود منافع مشترک در مقابله با تهدیدات مشترک امنیتی در سطح منطقه؛ ادراک مشترک از تهدید رژیم صهیونیستی در منطقه و تلاش‌های منطقه‌ای آن برای عادی‌سازی روابط با کشورهای پیرامونی؛ وجود ایدئولوژی‌های تجدیدنظرطلب، و اشتراکات ایدئولوژیک در ضدیت با آمریکا و منازعه با اسرائیل؛ حمایت سوریه از ایران در طول جنگ عراق علیه ایران و مقابله‌ی آن با ایجاد یک جبهه متحد عربی در مقابل ایران؛ نقش اشتراکات مذهبی- ایدئولوژیک؛ تلاش دو کشور ایران و سوریه برای کسب مشروعیت مذهبی در سطوح داخلی و خارجی، و تأمین منافع ایران و سوریه در قالب اتحاد، در جهان عرب، به ویژه لبنان.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Iran and Syria: From Political-Security Alignment to Strategic Alliance in the 1980s

نویسندگان [English]

  • Mohsen Bagheri 1
  • Mohammad Ali Basiri 2
  • Enayatollah Yazdani 3
1 University of Isfahan
2 Associate Professor of International Relations, Department of Political Science, Faculty of Economics and Administrative Sciences, University of Isfahan. Isfahan, Iran
3 Associate Professor in International Relations, Department of Political Science, Faculty of Economics and Administrative Sciences, University of Isfahan, Isfahan, Iran. Associate Professor of School of International Studies, Sun Yat-sen
چکیده [English]

The alliance between Iran and Syria has been one of the important, rare, and long-term alliances at the level of politics and security in the Middle East during the past several decades. This alliance was one of the external impacts of the victory of the Islamic Revolution and was caused by the change like existing regional alliances and alignments and was created at the beginning of the 1980s, despite many analyzes, it not only collapsed in a short period, rather it was strengthened and continued and was not limited only to Syria and Iran, but found wide regional dimensions in Lebanon, Palestine and even beyond and finally led to the formation of the Resistance Axis. Therefore, the main question of this article is: What factors and components were influential in forming and strengthening the alliance between Iran and Syria during the 1980s? The hypothesis of the article: dealing with common threats and the existence of common interests and goals that led to the formation, strengthening, and continuation of the alliance between the Islamic Republic of Iran and Syria in the 1980s. Examining the issue with the use of Walt's Threat Balance theory and using the analytical-descriptive method and library and internet sources shows that the most important security considerations and the components that shaped and strengthen the alliance between Iran and Syria in the decade are the existence of common interests in confronting with common security threats at the regional level,

کلیدواژه‌ها [English]

  • Alliance
  • Coalition
  • Syria and Iran's Alliance
منابع فارسی:
امامی، محمدعلی (1374). بررسی روابط سیاسی سوریه و عراق در دهه 1980. تهران: انتشارات وزارت امور خارجه.
پارسادوست، منوچهر (1369). نقش عراق در شروع جنگ، همراه با بررسی تاریخی عراق و اندیشه‌های حزب بعث، تهران: شرکت سهامی انتشار.
دکمجیان، هرایر (1372). جنبش‌های اسلامی در جهان عرب، ترجمه حمید احمدی، تهران: انتشارات کیهان.
سازمند، بهاره و جوکار، مهدی (1395). «ﻣﺠﻤﻮﻋﻪاﻣﻨﯿﺘﯽ ﻣﻨﻄﻘﻪای، ﭘﻮﯾﺶﻫﺎ و اﻟﮕﻮﻫﺎی رواﺑﻂ ﮐﺸﻮرﻫﺎی ﺣﻮزه ﺧﻠﯿﺞ ﻓﺎرس»، فصلنامه ژئوپلیتیک، سال دوازدهم، شماره 2.
سلطانی‌نژاد، احمد (1392). سیاست خارجی سوریه در جنگ ایران و عراق. تهران: انتشارات صفحه جدید.
سید اصغر باقری نژاد، سداصغر و بهزاد قاسمی، بهزاد (1400)، «نقش تفکر انقلاب اسلامی و محور مقاومت در قبال سوریه بر اساس نظریه استفان والت»، فصلنامه مدیریت و پژوهش های دفاعی، دوره 20، شماره 91.
طلوعی، هادی و حق‎شناس محمدجواد، (1400)، «تحلیل روابط جمهوری اسلامی ایران و سوریه در پرتو نظام موازنه قوا در خاورمیانه»، فصلنامه دانش سیاسی، سال هفدهم، شماره 1.
عظیم‌زاده، جعفر، اصلی‌زاده و بهرام، اسماعیل‌زاده، علی (1399). «کنشگری حزب الله لبنان در بحران سوریه و تغییرات در تاکتیک های رزمی حزب‌الله»، دوفصلنامه مطالعات دفاع مقدس و نبردهای معاصر، دوره 2، شماره 2.
فکت، ال‌ریچ (1388). «اردن، سوریه، لبنان»، در: زیگرید فتح. آمریکاستیزی در جهان اسلام. ترجمه سعید کلاهی و احمد تقی‌زاده، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
فولر، گراهام (1373). قبله‌ی عالم: ژئوپلیلتیک ایران. ترجمه عباس مخبر، تهران: نشر مرکز.
محمدی، منوچهر (1387). بازتاب جهانی انقلاب اسلامی. تهران: انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
نادری، حجت، امیری، علی و شاهین، مهدی (1402)، «تبیین ژئوپلیتیک موضع‌گیری سوریه در جنگ عراق با ایران»، فصلنامه پژوهش‌نامه ایرانی سیاست بین‌الملل، دوره 11، شماره 2.
نوروزی‏فرد، علیرضا، حافظ‌نیا، محمدرضا  و قربانی‌نژاد ریباز (1401). «بررسی آینده روابط ایران و سوریه و تأثیر آن بر ژئوپلیتیک منطقه‌ای»، فصلنامه آمایش سیاسی فضا، دوره سوم، شماره 9.
نوروزی‌فرد، علی‌رضا، حافظ‌نیا، محمدرضا و قربانی‌نژاد، ریباز (1399)، بررسی آینده روابط ایران و سوریه و تأثیر آن بر ژئوپلیتیک منطقه‌ای، فصلنامه آمایش سیاسی فضا، دوره 3، شماره 1.
هیرو، دیلیپ (1391). طولانی‌ترین جنگ: رویارویی نظامی ایران و عراق. ترجمه علیرضا فرشچی، رضا فریدزاده و سعید کافی، تهران: نشر مرز و بوم.
رسولی ثانی آبادی، الهام (1393). «ماهیت اتحادها در خاورمیانه؛ قدرت یا هویت؟»، فصلنامه مطالعات راهبردی، دوره 17، شماره 65.
منابع انگلیسی:
Amable, Dennis Senam (2022). “Theorizing the Emergence of Security Regions: An Adaptation for the Regional Security Complex Theory”, Global Studies Quarterly, Volume 2, Issue 4.
Barnett, Michael N. & Levy Jack S. (1991). “Domestic sources of alliances and alignments: the case of Egypt, 1962–73”. International Organization,  Volume 45, Issue 03.
Bartell, Dawn L. & Gray, David H. (2012). “Conflict in Syria and the Opportunity to Reduce Iran’s Regional Influence and Iran’s Threat to the International Community”. Global Security Studies, Volume 3, Issue 4.
Buzan Barry and Ole )2003(. Regions and Powers: The Structure of International Security, Cambridge: Cambridge University Press.
Byman Daniel l. (July 19, 2006). “Syria and Iran: What's Behind the Enduring Alliance?”, Brookings Institution, Retrieved September 12, 2023, from https://www.brookings.edu/articles/syria-and-iran-whats-behind-the-enduring-alliance/
Carter, Jimmy (n.d.). “Camp David Accords”. Encyclopædia Britannica. Retrieved September 8, 2016, from https://www.britannica.com/event/Camp-David-Accords
Cruden, Michaela (2011). Regional Security Complex Theory: Southeast Asia and the South Pacific, [Master's thesis, The University of Waikato], New Zealand, Retrieved September 10, 2023, from https://researchcommons.waikato.ac.nz/bitstream/handle/10289/6046/thesis.pdf?isAllowed=y&sequence=4
Drysdale, Alasda (1992).” Syria and Iraq -The Geopathology of a Relationship”. GeoJournal , Volume 28, N0 3.
Ehteshami, Anoushiravan & Hinnebusch, Raymond A. (2002). Syria and Iran: Middle Powers in a Penetrated Regional System. London: Routledge.
Gogoi, Aparajita (1997). Foreign policy of Syria under president Assad, 1970-1990. Doctoral dissertation, Jawaharlal Nehru University, Retrieved September 3, 2016, from http://shodhganga.inflibnet.ac.in/handle/10603/17356 
Goodarzi, Jubin (2006). Syria and Iran: Diplomatic Alliance and Power Politics in the Middle East, London: Tauris Academic Studies.
Goodarzi, Jubin M. (2013). “Syria and Iran: Alliance Cooperation in a Changing Regional Environment”. Middle Eastern Studies Volume 4, No 2.
Grabowski, Wojciech  (2020). “Application of the regional security complex theory  for security analysis in the persian gulf”,  Athenaeum Polskie Studia Politologiczne, 68(4). Retrieved September 10, 2023, from https://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.ojs-doi-10_15804_athena_2020_68_02/c/17-bf35dbf5-1dad-479c-80c9-d0b4ddd40665.pdf.pdf
Griffiths Martin and O’callaghan Terry (2002), International Relations: The Key Concepts, New York, Routledge.
Hirschfeld, Yair (2014). “The odd couple: Ba'athist Syria and Khomeinrs Iran”. In Moshe, Ma‘Oz & Avner, Yaniv (Eds.). Syria under Assad: Domestic Constraints and Regional Risks. London: Routledge.
Ibrahim, Nader & Nasur, Bani (2014). “Syria-Iran Relations (2000-2014)”. International Journal of Humanities and Social Science, Volume 4, No. 12.
Khan, Akbar and Zhaoying, Han (2020). “Iran-Hezbollah Alliance Reconsidered: What Contributes to the Survival of State-Proxy Alliance?”, Journal of Asian Security and International Affairs, Volume 7, No. 1.
Loft, Philip (2023). “ Iran's influence in the Middle East”, Commons Library research briefing, No 9702, Retrieved April 22, 2023, from https://researchbriefings.files.parliament.uk/documents/CBP-9504/CBP-9504.pdf
Ospina, Mariano V. and Gray, David H. (2014). “Syria, Iran, and Hizballah: A Strategic Alliance”. Global Security Studies, Volume 5, Issue 1.
Sadjadpour , Karim (June 9,2014), “Iran: Syria’s Lone Regional Ally, Carnegie Endowment for International Peace, Retrieved September 9, 2023, from https://carnegieendowment.org/2014/06/09/iran-syria-s-lone-regional-ally-pub-55834,
Snyder, Glenn H. (1990). “Alliance Theory: A Neorealist First Cut”. Journal of International Affairs, Volume 44, No. 1.
Takeyh, Ray (2009). Guardians of the Revolution: Iran and the World in the Age of the Ayatollahs. New York: Oxford University Press.
Walt, Stephen M. (1989). “Alliances in Theory and Practice: What Lies Ahead?”.  Journal of International Affairs, Volume 43, No. 1.
Walt, Stephen M. (2009). “Alliances in a Unipolar World”. World Politics, Volume 61, No. 1.
Wilkins, Thomas Stow (2006). “Analysing coalition warfare from an intra-alliance politics perspective: The Normandy Campaign 1944”. Journal of Strategic Studies, Volume 29, Issue 6.