تجزیه‌وتحلیل رویکرد دولت ترامپ درقبال پرونده هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد علوم سیاسی دانشگاه اصفهان

2 دانشیار روابط بین‌الملل دانشگاه اصفهان

چکیده

برنامه هسته­ای جمهوری اسلامی ایران یکی از موضوعات مهم در سیاست­ خارجی و امنیتی ترامپ در غرب آسیا (خاورمیانه) به‌شمار می­رود. اگرچه گمان می‌رفت رویکرد تعامل با غرب و توافقنامه هسته‌ای با گروه 1+5، موسوم به برجام، سیاست ایران­هراسی ازسوی واشنگتن را تضعیف نماید، ولی با ورود ترامپ به کاخ سفید، رویکرد تهاجمی او و افراد کابینه‌اش علیه برنامه هسته­ای ایران مجدداً در دستورکار واشنگتن قرار گرفت. دراین‌راستا، پرسش اصلی مقاله این است که دولت ترامپ درقبال پرونده هسته­ای جمهوری ­اسلامی ایران چه رویکردی را درپیش گرفته است؟ در پاسخ، این فرضیه مطرح است که ترامپ و دولتمردان امریکایی با بزرگ­نمایی و تهدیدجلوه‌دادن برنامه صلح­آمیز هسته­ای ایران برای امنیت منطقه و جهان، به بهانه اینکه ایران از آن برای ساخت بمب اتمی استفاده می­کند، با بهره‌مندی از ابزار تهدید و فشار درراستای توقف کامل فعالیت­های هسته­ای ایران گام برمی­دارند و در‌این‌راستا مقابله با توان فزایندۀ موشکی و نفوذ منطقه­ای ایران را در صدر اهداف و سیاست­های خاورمیانه­ای امریکا قرار داده­اند که این خود می‌تواند معادلات و نظم منطقه­ای را درراستای اهداف و منافع واشنگتن و متحدان منطقه­ای آن شکل بخشد و به تضعیف قدرت و نفوذ روزافزون ایران در منطقه منجر شود. یافته­های تحقیق نشان می­دهد سیاست دولت ترامپ در دستیابی به اهداف کوتاه­مدت خود مثل فروپاشی اقتصادی ـ سیاسی ایران در ظرف یک­سال و یا رفتن تهران به پای میز مذاکره با شرایط امریکا در نتیجۀ تحریم و فشار حداکثر اقتصادی، با شکست روبه­رو شده است. برای تحلیل داده­ها از روش تحلیلِ کیفی استفاده شده است.

کلیدواژه‌ها


ـ ابوالحسن ­شیرازی، حبیب­الله (1394)، کالبدشکافی مذاکره هسته­ای ایران و امریکا تا حصول برجام و تصویب قطعنامه 2231، فصلنامه پژوهشنامه روابط بین­الملل، دوره 8، ش 30: 56 ـ 9.

ـ ابوالفتح، امیرعلی (1397)، سه دلیل خروج ترامپ از برجام، روزنامه دنیای اقتصاد، 20 اردیبهشت ، شماره ۴۳۶۷.

ـ افضلی، توحید (1397)، خطوط جدید سیاست خارجی امریکا در دوران ترامپ،  اندیشکده راهبردی تبیین، 22 خرداد.

ـ اندیشکده راهبردی تبیین (1397)، برجام در کشاکش موافقان و مخالفان خروج امریکا، 5 اردیبهشت 1397.

ـ باقی­ مجرد، مهدی؛ وثوقی، سعید و ابراهیمی، شهروز (1396)، بررسی و تببین رابطه روسیه و امریکا براساس نظریه نئورئالیسم، فصلنامه راهبرد سیاسی، سال اول، ش 3: 20 ـ 1.

ـ بصیری، محمدعلی و قاسمی، مصطفی (1385)، بررسی مواضع اتحادیه اروپا و امریکا درقبال پرونده هسته­ای ایران، فصلنامه سیاست دفاعی، سال چهاردهم، ش 54: 64 ـ 25.

ـ بیات، محسن (1396)، تجربه تحریم؛ راهبردی برای شناخت آسیب­پذیری­ها و تحقق اقتصاد مقاومتی در جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه راهبرد، سال 26، ش 84: 108 ـ 77.

- بیوک، محسن؛ فرجی­راد، عبدالرضا  و عزتی، عزت­الله (1397)، تبیین استراتژی ژئوپلیتیکی جمهوری اسلامی ایران پس از برجام، فصلنامه تحقیقات سیاسی بین­المللی، دوره 10، ش 34: 50 ـ 26.

ـ پوراحمدی، حسین و بازوبندی، علی­اکبر (1397)، تحلیل توافق هسته­ای برجام براساس استعاره بازی دوسطحی، فصلنامه سیاست جهانی، دوره 7، ش 25: 120 ـ 79.

ـ پورسعید، فرزاد و شاپوری، مهدی (1397)، دولت ترامپ و شوروی­سازی جمهوری­اسلامی ایران؛ چرایی و چگونگی، فصلنامه مطالعات­راهبردی،  سال 21، ش 3: 101 ـ 57.

ـ حاجی­مینه، رحمت و صالحی، اکرم (1397)، تجزیه‌وتحلیل دو گفتمان متعارض اروپا و امریکا درقبال برجام، پژوهش­های روابط بین­الملل، دوره هشتم، ش 27: 244 ـ 215.

ـ جعفری، علی­اکبر و جانباز، دیان (1395)، تنوع گفتمانی در سیاست ­خارجی جمهوری اسلامی ایران و وجوه دیپلماسی نوین هسته‌ای، فصلنامه پژوهش­های راهبردی سیاست، سال چهارم، ش 46: 120 ـ 93.

ـ دارینی، علی­اکبر (1398)، راهبرد ایران در فناوری غنی­سازی اورانیوم: دلایل و پیامدها، فصلنامهمطالعات­ راهبردیسیاست‌گذاریعمومی، دوره 9، ش 30: 191 ـ 175.

ـ درج، حمید و آقائی، سیدداود (1396)، جایگاه راهبردی یمن در سیاست ­خارجی و امنیتی ترامپ، فصلنامهمطالعاتروابطبین­الملل، سال دهم، ش 40: 68 ـ 39.

ـ درج، حمید و یزدانی، عنایت­الله (1398)، تحلیل استراتژی ایالات متحده­ امریکا درقبال جنبش مردمی بحرین، رهیافت­های سیاسی و بین المللی، دوره 10، ش 58: 58 ـ 34.

ـ دلیری، جواد (1396)، بررسی شاخص­های برندسازی شخصی و سیاسی ترامپ و بازنمایی رسانه­ای آن باتأکیدبر رقابت­های انتخاباتی 2016 ایالات­متحده، فصلنامه رسانه، سال 28، ش 2: 51 ـ 25.

ـ سلیمان­زاده، سعید؛ امیدی، علی و یزدانی، عنایت­الله (1397)، تحلیل سازه­انگارانه ایران‌هراسی در سیاست­ خارجی امریکا در دوران پسابرجام، پژوهش­های راهبردی سیاست، سال ششم، ش 54: 124 ـ  95.

ـ سیمبر، رضا؛ رحمدل، رضا و فلاح، مهسا (1395)، معمای امنیتی پرونده هسته­ای ایران ازمنظر نئوواقعگرایی، فصلنامهمطالعاتروابطبین­الملل، سال نهم، ش 36:  87 ـ 106.      

ـ طباطبایی، سیدمحمد و ذوالقدرنیا، حسین (1397)، دیپلماسی هسته­ای ایران و اروپا و تأثیر آن بر امنیت بین­الملل باتأکیدبر خروج امریکا از برجام، فصلنامهآفاقامنیت، سال یازدهم، ش 39: 133 ـ 103.

ـ علی­تبار، محمدباقر، نیاکوئی، سیدامیر و متقی، ابراهیم (1397)، ترامپ و راهبرد خاورمیانه­ای امریکا باتأکیدبر بحران سوریه؛ گسست یا تداوم، فصلنامه سیاست­جهانی، دوره هفتم، شماره دوم: 202 ـ 173.

ـ محمدزاده ابراهیمی، فرزاد؛ ملکی، محمدرضا و وثوقی، سعید (1396)، دونالد ترامپ و میراث سیاست واقع­گرایانه اوباما در خاورمیانه، فصلنامه سیاست­جهانی، دوره ششم، ش 2: 153 ـ 123.

ـ مفیدی ­احمدی، حسین (1379)،  برجام و کنش‌های دیپلماتیک ایران در مواجهه با اروپا، خبرگزاری دانشجویان ایران، ۱۹ تیر ۱۳۹۷، قابل بازیابی در:

https://www.isna.ir/news/97041910440/

ـ  میرحسینی، سیدمحسن و عسکری امیرحسین (1395)، برگزیت و امنیت جمهوری­اسلامی ایران، نخستین کنگره بین­المللی جامع علوم سیاسی ایران: 12 ـ 1.

ـ نوریان، اردشیر (1388)، منازعه و همکاری در روابط بین­الملل: نقش قدرت در حفظ صلح و امنیت جهانی، فصلنامه سیاست  خارجی، سال بیست­و­سوم، ش 1: 261 ـ 223.