اعتباربخشی علمی به الگوی طراز عمق‌بخشی خارجی انقلاب اسلامی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار جامعه‌شناسی سیاسی دانشگاه امام صادق(ع)

2 عضو هیئت‌علمی دانشگاه جامع امام حسین(ع)

چکیده

عمق‌بخشی، اطلاقی نو برای مأموریتی مستمر در نهادهای انقلابی به‌ویژه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است که رهبران و اندیشمندان راهبردی انقلاب اسلامی وجهۀ همت خود را معطوف به تحقق آن در دو بعد داخلی و خارجی می‌نمایند. دراین‌میان، با وجود حجم انبوهی از رهنمودهای رهبری معظم انقلاب اسلامی دراین‌خصوص، فقدان الگویی متیقّن و برخوردار از روایی علمی، برآمده از این داده‌ها به‌مثابه «طراز انقلاب اسلامی» راهبردپژوهان را برآن داشته است تا با هدف تکثیر ارزش‌های خود در فراپیرامون و افزایش شعاع اثرشان در محیط‌های گوناگون، تهدیدات ‌منافع امنیت ملی را فروکاهیده، بستر لازم برای کسب آن منافع را بیشینه نمایند. بدین‌منظور، تحقیق حاضر که ازحیث هدف، تحقیقی ـ کاربردی است و ازحیث ماهیت داده‌ها در زمرۀ تحقیقات آمیخته محسوب می‌شود، اعتباربخشی علمی به الگوی طراز عمق‌بخشی خارجی انقلاب اسلامی را مطمح‌نظر خویش قرار داده و با بهره‌گیری از راهبرد پژوهشی آمیخته؛ برمبنای روش گرندد‌تئوری، داده‌های لازم را از کل آراء و نظرات مقام معظم‌ رهبری گردآوری نموده و از نرم‌افزار تحلیل کیفی مکس‌کیودا12 برای تولید سطوح، ابعاد و مؤلفه‌های آن مفهوم، استفاده و نگاشت (گراف) مدل خروجی آن را در دو مرحله، اعتبارسنجی نموده است. در مرحلۀ نخست، با روش دلفی به ‌اخذ نظرات 7 نفر از خبرگان، درخصوص نگاشت (گراف) نهائی نرم‌افزار موصوف پرداخت. خروجی این مرحله، مدلی بود حاوی سه‌سطح «صدورانقلاب»، «بازتابش انقلاب» و «وسع‌افزائی انقلاب اسلامی» که مجموعاً در 4 بعد «لوازم الگوشدن انقلاب»، «ظرفیت‌های الگوشدن انقلاب»، «الزامات نهضت‌سازی» و «گفتمان‌سازی»، 24 مؤلفه را دربرگرفته بود. سپس مدل خروجی مرحلۀ نخست را در حجم نمونۀ 24 نفره‌ از خبرگان تحقیق اعتبارسنجی کرد. در این مرحله نتایج ضریب سی.وی.آر آزمون لاوشه، اعتبار مدل را تأیید نمود. لیکن نتایج آزمون فریدمن و ضریب موزون آن نشان داد که مؤلفۀ «تأسی به ‌اولیای الهی» در سطح اطمینان 95 درصد فاقد معنی‌داری آماری است. لذا مدل حاوی 23 مؤلفۀ مابقی، به‌عنوان الگوی عمق‌بخشی خارجی انقلاب اسلامی مبتنی‌بر اندیشۀ سیاسی رهبری معظم معرفی شد. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد مؤلفه‌های «آرمان فلسطین»، «استکبارستیزی» و «کار تشکیلاتی قبل از پیروزی و نظام‌سازی بعد از پیرزوی نهضت‌ها» دارای بیشترین نقش‌آفرینی در تعمیق خارجی انقلاب اسلامی در محیط‌های متجانس و نامتجانس می‌باشند.

کلیدواژه‌ها


ـ امام خامنه‌ای(مدظلّه)، 521 سخنرانی از تاریخ 1363 تا 13 خرداد 93:                  khamenei.ir

ـ آقاجانی، سیروس (1390)، همگرایی سیاست‌های ترکیه با اتحادیه اروپا و تأثیر آن بر عمق‌بخشی انقلاب اسلامی، تهران: دانشگاه جامع امام حسین(ع).

ـ آهنگر، عباس (1392)، نقش حزب‌الله لبنان در عمق‌بخشی امنیتی انقلاب اسلامی ایران، تهران: دانشگاه جامع امام حسین(ع).

ـ اسپوزیتو، جان (1382)، انقلاب ایران و بازتاب جهانی آن، ترجمه محسن مدیر شانه‌چی‌ تهران: مرکز بازشناسی اسلام و ایران.

ـ افتخاری، اصغر (1391)، مفاهیم بنیادین علوم انسانی اسلامی؛ امنیت، تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق(ع).

ـ بخشی‌نژاد، روح‌الله (1393)، نقش سلفی‌های مصر در عمق‌بخشی انقلاب اسلامی ایران،تهران: دانشگاه جامع امام حسین(ع).

ـ تاجیک، محمدرضا و دهقانی فیروزآبادی، سیدجلال (1382)، الگوهای صدور انقلاب اسلامی ایران در چارچوب گفتمان‌های مختلف سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، راهبرد، شماره 27: 80 ـ 61.

ـ جعفری هرسینی، مراد (1396)، بررسی روابط اربیل ـ بغداد و تأثیر آن بر عمق‌بخشی انقلاب اسلامی، تهران: دانشگاه جامع امام حسین(ع).

ـ حشمت‌زاده، محمدباقر (1385)، تأثیر انقلاب اسلامی ایران در کشورهای اسلامی، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.

ـ خرمشاد، محمدباقر (1392)، جنگ نرم و عملیات روانی، بازیابی‌شده در تاریخ 8 اردیبهشت 1392                                                           http://www.psyop.ir/Ip=41871

ـ دان، تیم (1388)، لیبرالیسم در جهانی‌شدن سیاست: روابط بین‌الملل در عصر نوین (زمینۀ تاریخی، نظریه‌ها، ساختارها و فرایندها)، توسط جان بیلیس و استیو اسمیت،  تهران: انتشارات ابرار معاصر: 406 ـ 365.

ـ دهقانی فیروزآبادی، سیدجلال و رادفر، فیروزه (1389)، الگوی صدور انقلاب در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق(ع).

ـ سوری، جهانگیر (1395)، نقش احزاب و گروه‌های سیاسی تونس در عمق‌بخشی سیاسی انقلاب اسلامی،تهران: دانشگاه جامع امام حسین(ع).

ـ شهبازی، نجفعلی (1396)، الگوی دیپلماسی اقتصادی ج.ا.ا درراستای عمق‌بخشی انقلاب اسلامی ایران: مطالعۀ موردی عراق،تهران: دانشگاه جامع امام حسین(ع) جهت دریافت درجۀ دکتری.

ـ صفری، اصغر (1393)، بررسی ظرفیت‌ها و قابلیت‌های مسلمانان انگلیس و تأثیر آن بر عمق‌بخشی انقلاب اسلامی ایران،تهران: دانشگاه جامع امام حسین(ع).

ـ صفوی، سیدیحیی (1392)، جزوه درسی (منتشرنشده) عمق‌بخشی،دوره دکتری مطالعات بین‌الملل دانشگاه جامع امام حسین(ع)»، تهران.

ـ علی‌بخشی، محمدرضا (1395)، بررسی ارتقای هویت شیعیان جمهوری آذربایجان درراستای عمق‌بخشی انقلاب اسلامی، تهران: دانشگاه جامع امام حسین(ع).

ـ فلاح‌نژاد علی (1384)، سیاست صدور انقلاب اسلامی، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی ایران

ـ قوام، عبدالعلی (1390)، روابط بین‌الملل نظریه‌ها و رویکردها، چاپ پنجم، ویرایش اول، تهران، انتشارات سمت.

ـ کارگر رمضانی روح‌الله، در اسپوزیتو، جان ال. (1382)، انقلاب ایران و بازتاب جهانی آن، ترجمۀ محسن مدیرشانه‌چی، تهران: مرکز بازشناسی اسلام و ایران.

ـ محمدی، منوچهر (1377)، مروری بر سیاست خارجی ایران دوران پهلوی یا تصمیم‌گیری در نظام تحت سلطه، تهران: نشر دادگستر.

ـ محمدی، منوچهر (1385)، بازتاب جهانی انقلاب اسلامی، قم: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.

ـ مولانا، حمید و محمدی، منوچهر (1392)، سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در دولت احمدی‌نژاد، تهران: نشر دادگستر.

ـ نصیری، آزاد (1390)، فرصت‌ها و چالش‌های عمق‌بخشی انقلاب اسلامی ایران در افغانستان، تهران: دانشگاه جامع امام حسین(ع).

ـ یوسفی رامندی، رسول (1395)، طراحی الگوی عوامل مؤثر بر رفتار رأی‌دهی در بازاریابی سیاسی جمهوری اسلامی ایران، تهران: دانشگاه علامه طباطبائی، جهت دریافت درجۀ دکتری.

رساله و پایان‌نامه‌های دانشجویی:

- Bryman، Alan. (2015) Social Research Methods. 5th . oxford: oxford university press.

- Charmaz، K. (2006) Constracting Grounded Theory: A Practical Guide through Qualitative Analysis. London: Sage publication.

- Menashri، David. (1990) The Iranian Revolution and the Muslim World. England: West view Press.

- Silver, C., & Lewins, A (2014). Using Software in Qualitative Research.Los Angeles / London / New Delhi / Singapore /Washington DC: Sage Publications Ltd.

- Strauss، Anselm  & Corbin, Juliet. (1990) Basics of qualitative research grounded theory procedures and techniques. Newbury Park London: Sage Publications.