دیپلماسی هسته‌ای ایران و اروپا و تأثیر آن بر امنیت بین‌الملل باتأکیدبر خروج امریکا از برجام

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبائی

2 دانشجوی دکترای روابط بین‌الملل دانشگاه علامه طباطبائی

چکیده

سیاست‌های امریکا و اروپا تا زمان دستیابی کشورهای گروه 1+5 به توافق ژنو، لوزان و وین، مبتنی‌بر چالش‌های امنیتی بوده است. علت اصلی چنین چالش‌هایی را باید تغییرات ایجادشده در موازنة قدرت منطقه‌ای و مخالفت بازیگران مؤثر سیاست جهانی با الگوهای رفتاری ایران ارزیابی کرد. الگوی کنش راهبردی امریکا در فرایند برنامة جامع اقدام مشترک مبتنی‌بر نشانه‌هایی از دیپلماسی اجبار برای محدودسازی قدرت راهبردی ایران بوده است. روندهای مدیریت بحران در روابط ایران با کشورهای 1+5 براساس نشانه‌هایی از دیپلماسی هسته‌ای شکل گرفته است. چنین فرایندی نتوانست اهداف راهبردی امریکا را تأمین نماید. خروج دونالد ترامپ از برجام، نشانة چنین وضعیتی است. درچنین‌شرایطی و براساس نگرانی‌های امنیتی ژئوپلتیکی ناشی از توان موشکی جمهوری اسلامی ایران، مجاورت جغرافیایی کشورهای اروپایی با ایران را از مهم‌ترین دلایل استمرار حضور اروپا در برجام می‌توان قلمداد نمود. در این مقاله رابطة بین دیپلماسی هسته‌ای ایران با اروپا و بررسی دلایل و نتایج استمرار حضور اروپا در برجام پس از خروج امریکا بررسی می‌شود. پرسش مقاله به این موضوع اشاره دارد که: «دیپلماسی هسته‌ای ایران و اروپا چه تأثیری در سیاست و امنیت بین‌الملل به‌جا گذاشت؟» فرضیة مقاله آن است که: «دیپلماسی هسته‌ای به افزایش تضادهای ایران و امریکا در فضای سیاست بین‌الملل منجر شده است». در تنظیم مقاله از رهیافت «نئورئالیسم تهاجمی» استفاده می‌شود. رهیافتی که دیپلماسی و مذاکره را محور اصلی صلح جهانی می‌داند. پژوهش براساس روش کیفی انجام گرفته است.

کلیدواژه‌ها


ـ احدیان، محمدسعید (1394)، برجام در تحلیل کلان و خرد، مشهد: موسسه فرهنگی هنری خراسان. 

ـ انتصار، نادر و افراسیابی، کاوه (1395)، ماراتن مذاکرات هسته‌ای، ترجمه سعید جعفری و روح‌الله فقیهی، تهران: نشر قومس.

ـ دلاورپور اقدم، مصطفی (1387)، ایران هسته‌ای نمادی در برابر نظام هژمونیک، تهران: دفتر مطالعات سیاسی.

ـ پربن، دومینیکن و دوگل، لویی (1397)، خروج ایالات متحده از توافقنامه وین پیرامون برنامه هسته‌ای ایران: یک وضعیت حقوقی متناقض، فرانسه: گزارش انجمن حقوقدانان کمیسیون مسائل ایران، تحلیلهای حقوقی.

ـ پورسعید، فرزاد (1395)، منطق و معیار ارزیابی برجام، تهران: برجام، سیاستها، دستاوردها و الزامات، مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری و مرکز مطالعات راهبردی.

ـ روحانی، حسن (1390)، دیپلماسی هسته‌ای و امنیت ملی، تهران: انتشارات مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام.

ـ مجیدزاده، رضا (1397)، چشم‌انداز سازوکار ویژه مالی اروپا، قابل دسترس در:

http://www.scfr.ir

ـ حسینی، دیاکو و موسویان، سیدحسین (1395)، منطق پیامدهای مطلوب و نامطلوب برجام، تهران: برجام، سیاستها، دستاوردها و الزامات، مرکز بررسی های استراتژیک ریاست جمهوری و مرکز مطالعات راهبردی.

ـ عسگری ده‌آبادی، محمد مهدی (1397)، خروج امریکا از برجام و تبعات آن برای ایران، تهران: گزارش شرکت سبدگردان الگوریتم.

ـ عسگری، یدالله (1385)، بررسی و تحلیل حقوقی عملکرد آژانس بین المللی انرژی اتمی در مسئله فعالیت های هسته ای ایران، تهران: فصلنامه سیاست دفاعی، سال 14، شماره 55.

ـ قادری کنگاوری، روح الله (1397)، ایرگزیت؛ فرجام یک برجام، قابل دسترس در:

rahbordemoaser.ir/fa/news/2045

- Abrams, Elliot (2012a), “What Does it Take for Obama to move on Syria?”, National Review, May 31.

- Abrams, Elliot (2012b), “Processing Delay”, Foreign Policy, June 8.

- Adib Moghaddam, Arshin and Abbas Maleki (2012), “Would a nuclear Iran Cause another Itolocaust?”, www.VeteranStoday.com/2012/04/30/Iran-netanyahu-and-the-ho..., April 30.

-  Afrasiabi, Kaeve, (2010), “Post-Modernism and Iran’s Nuclear Program”, Iran Review, Octobr 21.

- Afrasiabi, Kaveh, (2014), “Reflections on Robert Einhorn’s Letter to Iran”, Iran Review, August 21, available at: http://www.iranreview.org/content/Documents/Reflections-on-Robert-Einhorn-s-Open-Letter-to-Iran.htm.

- Ajami, Fouad (2012a), “The Syrian Rebellion”, www.hoover.org/publication/defining-ideas/article/118361, May 31.

- Alfoneh, Ali, Mehrzad Boroujerdi, Mehdi Khalaji, Karim Sadjadpour (2012), "the Battle for Power in Iran", Washington, D. C, Carnegie Foundation, Friday, February 24.

- Ajami, Fouad (2012a), “The Syrian Rebellion”, www.hoover.org/publication/defining-ideas/article/118361, May 31.

- Ajami, Fouad (2012b),“Egypt’s, Next leader Won’t Be A Creature of Tahrir Square", Wall street journal, May 26.

- Albright, David (2012)Iran Talks: What Should Be On the Table?Washington: Council on Foreign Relations, March.

- Bastani, Hosseing, (2014), “How Powerful Is Rouhani in the Islamic Republic?”, Chatham House Research Paper, November.

- Bolton, John (2012) Israel is not the Threat, Mr.Obama. Iran Is, Christian Science Monitor, April 03.

- Brands, Hal (2006), “Rethinking Nonproliferation: LBJ, the Gilpatric Committee and U.S National Security Policy”, Journal of Cold War Studies, No. 8, Vol. 2, pp. 83-112.

- Byman, Daniel (2011), "The Arab Awakening America and the Transformation of the Middle East", Washington: Brookings Institute, February.

- Cherkaoui, Mohammed, (2016) “Trump’s Withdrawal from the Iran Nuclear Deal: Security or Economics? ”, Al Jazeera Centre for Studies   10  May 2018.

- Clapper, James (2012) Greatest Threats: Iran Threat: Attack to United States?, abc news, January31.

- Clawson, Patrick (2012), "Sanctions Are Only a Stop-Gap", Foreign Affairs, May 9.

- Clement, Scott (2012), "The New, New World order", Foreign Policy, April 26.

- Elman, Colin (2007), Realism, in Martin Griffiths, ed. International Relations Theory for the Twenty First Century, London: Routledge.

- Entessar, N., (2009), “Iran’s Nuclear Decision Making Calculus”, Middle East policy, Vol. 16, No. 2.

- Halevay, Efraim (2015), “Obama was right, Iran capitulated”, Y net news, April 6.

- Hicks, Kathleen & Melissa Dalton, (2017), “Deterring Iran after the Nuclear Deal”, Washington: Center for Strategic & International Studies.

- Johnson, Loch, (2011), The Threat on the Horizon: An Inside Account of America’s Search for Security after the Cold War, New York: Oxford University Press. p 165.

- Joyner, Daniel, (2016), “Iran’s Nuclear Program and International Law; From Confrontation to Accord”, London: Oxford University Press.

- Karami, Arash, (2014), “IRGC Denies Negotiation Are Source of Iran’s Security, “Almonitor, December 4.

- Kissinger, Henry and George Shultz (2015), “The Iran Deal and its Consequences”, Wall Street Journal, April 7.

- Pollack, Kenneth (2013), “Unthinkable: Iran, the Bomb and American Strategy”, New York: Simon & Schuster.

- Roshandel, Jalil, (2000), “Iran’s Foreign and Security Policies: How the Decisionmaking Process Evolves”, Security Dialogue, Vol. 31, no. 1, March. pp. 105-17.

- Tropf, Andrew, (2014), “Did the Saudis and the US Collude In Dropping the Oil Prices?” Oil Price.com, December 32.

- Varasteh, Mansour, (2013), “Understanding Iran’s National Security Doctrine”, Leicester, UK: Troubador Publishing Ltd.

- Waltz, Kenneth (2012), “Why Iran Should Get the Bomb”, Foreign Affairs, Vol. 91, No. 4, July/August.

- Walt, Stephen (2009), https://foreignpolicy.com/2009/03/19/a-realistic-approach-to-irans-nuclear-program/

-      http://eeas.europa.eu – 29/05/2018 . iran deal: eu  united on keeping iran nuclear deal in place for European security

-      https://www.independent.co.uk/news/world/europe/emmanuel-macron-european-army-france-russia-us-military-defence-eu-a8619721.html

-      https://www.whitehouse.gov/briefings-statements/press-briefing-national-security-advisor-john-bolton-iran/