ظرفیت‌سنجی نظریات روابط بین‌الملل در عمق‌بخشی خارجی انقلاب اسلامی (با تأکید بر نظریة سازه‌انگاری)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی دانشگاه امام صادق علیه السلام. رئیس دانشکده معارف اسلامی و علوم سیاسی

2 استادیار پژوهشکدة مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری

3 عضو هیئت‌علمی دانشگاه جامع امام حسین(ع) و دانش‌آموختة علوم سیاسی گرایش اندیشة سیاسی

چکیده

عمق‌بخشی از مفاهیم نوظهور در ادبیات راهبردی است که با قرابت‌های معنایی‌اش با مفاهیم «صدور انقلاب» و «بازتاب انقلاب» حامل بار معنایی متمایزی می‌باشد. اینک در چهل‌سالگی انقلاب اسلامی در ایران، رهبران و راهبردپژوهان انقلاب بر آن‌اند با تکثیر ارزش‌های خود در فراپیرامون، علاوه بر افزایش شعاع اثرشان در محیط‌های گوناگون، با کاستن از تهدیدات ‌منافع امنیت ملی، بستر لازم برای کسب آن منافع را بیشینه سازند. در این راستا تحقیق حاضر، که از حیث هدف، تحقیقی کاربردی است و از حیث ماهیت داده‌ها، از تحقیقات کیفی شمرده می‌شود، با استفاده از روش «اجتهادی دلالت‌محور» با هدف ظرفیت‌سنجی نظریات روابط بین‌الملل در عمق‌بخشی خارجی انقلاب اسلامی، نظریات «سازه‌انگاری»، «پخش و اشاعة بین‌المللی»، «قلمروگستری» و نظرگاه «عمق استراتژیک» را در تعاطی با تعمیق انقلاب اسلامی ارزیابی کرده و در پایان بهرة نظری سه نظریة موصوف در جهت عمق‌بخشی خارجی انقلاب اسلامی در محیط‌های متجانس و نامتجانس را ترسیم کرده است و ادلة عدم کفایت آن نظریات برای تبیین کامل عمق‌بخشی مطلوب را بیان می‌کند

کلیدواژه‌ها


افتخاری، اصغر (1391). مفاهیم بنیادین علوم انسانی اسلامی؛ امنیت، تهران، انتشارات دانشگاه امام صادق(ع).
اسپوزیتو، جان (1382). انقلاب ایران و بازتاب جهانی آن، ترجمة محسن مدیرشانه‌چی، تهران، مرکز بازشناسی اسلام و ایران.
بابائی طلاتپه، محمدباقر (1389). رموز موفقیت در تحقیق، ویراستة محمد بابایی، تهران، فکر بکر.
تاجیک، محمدرضا و سیدجلال دهقانی فیروزآبادی (بهار 1382). «الگوهای صدور انقلاب اسلامی ایران در چهارچوب گفتمان‌های مختلف سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران». راهبرد، ش 27.
حشمت‌زاده، محمدباقر (1385). تأثیر انقلاب اسلامی ایران در کشورهای اسلامی، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشة اسلامی.
خرمشاد، محمدباقر. (1392). «جنگ نرم و عملیات روانی»، http://www.psyop.ir/Ip=41871، بازیابی‌شده در 8 اردیبهشت 1392.
دان، تیم (1388). «لیبرالیسم»، در: جان بیلیس و استیو اسمیت، جهانی شدن سیاست: روابط بین‌الملل در عصر نوین (زمینة تاریخی، نظریه‌ها، ساختارها و فرایندها)، تهران، انتشارات ابرار معاصر.
دهقانی فیروزآبادی، سیدجلال (1387). چهارچوبی مفهومی برای ارزیابی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، تهران، معاونت پژوهشی دانشگاه آزاد اسلامی و مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام.
ــــــــــــــــــــــــــ (1386). سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، تهران، مرکز تحقیق و توسعة علوم انسانی.
دهقانی فیروزآبادی، سیدجلال و فیروزه رادفر (1389). الگوی صدور انقلاب در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، تهران، انتشارات دانشگاه امام صادق(ع).
صفوی، سیدیحیی (1392). «عمق‌بخشی» (جزوة درسی منتشرنشده)، دورة دکتری مطالعات بین‌الملل دانشگاه جامع امام حسین(ع)، تهران.
طباطبایی، سیدمحمدحسین (1390ق). المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسة الاعلمی للمطبوعات، ج 5.
فلاح‌نژاد، علی (1384). سیاست صدور انقلاب اسلامی، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی ایران.
قوام، عبدالعلی (1390). روابط بین‌الملل نظریه‌ها و رویکردها، تهران، انتشارات سمت.
کارگر رمضانی، روح‌الله (1382). در: جان ال. اسپوزیتو، انقلاب ایران و بازتاب جهانی آن، ترجمة محسن مدیرشانه‌چی، تهران، مرکز بازشناسی اسلام و ایران.
کرمی، جهانگیر (1384). تحولات سیاست خارجی روسیه: هویت دولت و مسئلة غرب، تهران، انتشارات وزارت امور خارجه.
ــــــــــــــ (بهار 1383). «سیاست خارجی از منظر تکوین‌گرایی اجتماعی»، فصلنامة راهبرد، ش 31.
محمدی، منوچهر (1385). بازتاب جهانی انقلاب اسلامی، قم، سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشة اسلامی.
ــــــــــــــــ (1377). مروری بر سیاست خارجی ایران دوران پهلوی یا تصمیم‌گیری در نظام تحت سلطه، تهران، نشر دادگستر.
مشیرزاده، حمیرا (1384). «تحلیل سیاست خارجی ایران از منظر سازه‌انگاری»، در: نگاهی به سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، تهران، دفتر مطالعات سیاسی و بین‌الملل.
ــــــــــــــ (1385). تحول در نظریه‌های روابط بین‌الملل، تهران، انتشارات سمت.
مولانا، حمید و منوچهر محمدی (1392). سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در دولت احمدی‌نژاد، تهران، نشر دادگستر.
واعظی، رضا (1393). «عمق استراتژیک»، www.farsi.khamenei.ir/ id=1034، بازیابی‌شده در تاریخ 24 شهریور 1393.
یزدانی، عنایت‌الله و جمیل خجسته (تابستان 1391). «بررسی تطبیقی "صدور انقلاب" در گفتمان‌های سیاسی جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامة پژوهش‌نامة انقلاب اسلامی، ش 3.

سند چشم‌انداز ۱۴۰۴ جمهوری اسلامی ایران.

اساسنامة قطب علمی عمق‌بخشی خارجی انقلاب اسلامی (1390). تهران، دانشگاه جامع امام حسین(ع).

آقاجانی، سیروس (1390). هم‌گرایی سیاست‌های ترکیه با اتحادیة اروپا و تأثیر آن بر عمق‌بخشی انقلاب اسلامی، تهران، دانشگاه جامع امام حسین(ع).

آهنگر، عباس (1392). نقش حزب‌الله لبنان در عمق‌بخشی امنیتی انقلاب اسلامی ایران، تهران، دانشگاه جامع امام حسین(ع).

بخشی‌نژاد، روح‌الله (1393). نقش سلفی‌های مصر در عمق‌بخشی انقلاب اسلامی ایران، تهران، دانشگاه جامع امام حسین(ع).

جعفری هرسینی، مراد (1396). بررسی روابط اربیل- بغداد و تأثیر آن بر عمق‌بخشی انقلاب اسلامی، تهران، دانشگاه جامع امام حسین(ع).

سوری، جهانگیر (1395). نقش احزاب و گروه‌های سیاسی تونس در عمق‌بخشی سیاسی انقلاب اسلامی، تهران، دانشگاه جامع امام حسین(ع).

شهبازی، نجفعلی (1396). الگوی دیپلماسی اقتصادی جمهوری اسلامی ایران در راستای عمق‌بخشی انقلاب اسلامی ایران: مطالعة موردی عراق، تهران، دانشگاه جامع امام حسین(ع).

صفری، اصغر (1393). بررسی ظرفیت‌ها و قابلیت‌های مسلمانان انگلیس و تأثیر آن بر عمق‌بخشی انقلاب اسلامی ایران، تهران، دانشگاه جامع امام حسین(ع).

علی‌بخشی، محمدرضا (1395). بررسی ارتقای هویت شیعیان جمهوری آذربایجان در راستای عمق‌بخشی انقلاب اسلامی، تهران، دانشگاه جامع امام حسین(ع).

نصیری، آزاد (1390). فرصت‌ها و چالش‌های عمق‌بخشی انقلاب اسلامی ایران در افغانستان، تهران، دانشگاه جامع امام حسین(ع).