سناریوپردازی درباره آینده منزلتی جمهوری اسلامی ایران در افق 1404

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دکتری روابط بین‏الملل از دانشگاه علامه طباطبایی، استادیار گروه علوم سیاسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه

چکیده

جمهوری اسلامی ایران نمونه کاملی از یک دولت «منزلت­طلب» در نظام بین­الملل است که با تعریف منزلت‏های مطلوب متفاوت و استراتژی­های متعدد در طول سالیان پس از انقلاب، درصدد ارتقای جایگاه و منزلت منطقه­ای و بین­المللی خویش بوده است. انتشار سند «چشم‌انداز جمهوری اسلامی ایران در افق 1404» شاهدی انکارناپذیر بر منزلت­طلبی جمهوری اسلامی است. در این سند ایران به ‌عنوان کشوری «توسعه‌یافته با جایگاه اول اقتصادی، علمی و فناوری در سطح منطقه با هویت اسلامی و انقلابی، الهام­بخش در جهان اسلام و با تعامل سازنده و مؤثر در نظام بین­الملل» ترسیم شده است. بر این اساس، مقاله پیش ­رو با نگاهی آینده­نگارانه درصدد پاسخ به دو سؤال است: نخست، قوی‏ترین سناریوها درباره آینده منزلتی جمهوری اسلامی ایران کدام‏اند؟ دوم، سناریوهای مذکور چه دلالت­هایی بر سیاست­های منزلتی جمهوری اسلامی خواهند داشت؟ در پاسخ به سؤال نخست، با استفاده از روش آینده‏نگاری، تحلیل تأثیرات متقاطع و دو نرم‏افزار پیشرفته میک مک و سناریوویزارد، شش سناریو استخراج شده است. اشتراکات شش سناریو درباره هفده عامل مؤثر جهانی و منطقه‏ای منتهی به پاسخ سؤال دوم شده و بیانگر آن است که اهداف منزلتی جمهوری اسلامی در افق 1404 با دشواری­ها و محدودیت‏های شدیدی مواجه خواهد بود.

کلیدواژه‌ها


ـ زالی، نادر (1392)، آینده­نگاری راهبردی در برنامه‌ریزی و توسعه منطقه‌ای، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.

ـ نوری، وحید (1396)، منزلت­طلبی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، تهران، پژوهشکده مطالعات راهبردی.

ـ نوری، وحید (1392)، «منزلت­طلبی به مثابه سیاست خارجی»، فصلنامه مطالعات راهبردی، تابستان.